नवलपुर । प्रकृतिबाट लोप हुने अवस्थामा पुगेका गिद्ध संरक्षणका लागि नवलपरासी (बर्दघाट-सुस्तापूर्व)को कावासोतीमा स्थापनामा गरिएको जटायु (गिद्ध) रेष्टुरेन्टका कारण गिद्धको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ।
गिद्ध संरक्षण गर्न भन्दै एसियामै पहिलोपटक समुदायस्तरबाट सन् २००६ मा सुरु गरिएको रेष्टुरेन्टका कारण यस क्षेत्रमा गिद्धको सङ्ख्यामा ४ सय प्रतिशतले वृद्धि भएको अध्ययनले देखाएको छ।
जटायु रेष्टुरेन्ट व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष एवं संरक्षणकर्मी डिबी चौधरीले पछिल्लो गणनाअनुसार यहाँ ५ सय १७ वटा गिद्ध भेटिएको बताए। समुदाय, सरकार र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संस्थाहरुको सहयोगका कारण गिद्ध संरक्षणको अभियान सफल भएको उनको भनाइ छ।
नेपालमा पछिल्लो समय अन्य ६ ठाउँमा जटायु रेष्टुरेन्ट विस्तार गरिएको भन्दै चौधरीले अन्य ठाउँमा भारत र पाकिस्तानले समेत संरक्षणमा सहयोग पुर्याएका बताए।
हालसम्म केन्द्रमा प्रजनन भएका ६९ वटा गिद्ध रेष्टुरेन्टमा ल्याएर छोडिएको उनले बताए। त्यस्तै ७७ वटा जङ्गली प्राकृतिक गिद्धमा पनि रेडियो कलर लगाएर अध्ययन गरिएको उनको भनाइ छ।
जटायु रेष्टुरेन्टमा छोडिएको गिद्ध खानाका लागि प्रतिदिन दुई सय किलोमिटरसम्म उडेको अध्ययनले देखाएको उनले बताए। केन्द्रमा प्रजनन भएर रेष्टुरेन्टमा ल्याइएको र यहाँको प्रकृतिमा हुर्किएका गिद्धहरुले मिलेर प्रजनन गर्न सुरु गरेको चौधरीले बताए।
प्रजननयोग्य गिद्धको एक वर्षमा एउटा प्रजनन अवधि हुने तथा एउटा मात्रै फूल पार्ने उल्लेख गर्दै उनले भाले र पोथी दुवै मिलेर बच्चा कोरल्ने बताए।
गिद्धको संरक्षणलाई दीगो बनाउन र छाडा गाईबस्तुमुक्त क्षेत्र बनाएर समुदायलाई सहयोग गर्नका लागि रेष्टुरेन्टले गौशालासमेत निर्माण गरेको छ।
प्रकाशित मिति: सोमबार, मंसिर १८, २०८० २१:५७
