नारायणगढ, चितवन । टिपेर बजार लानेबेला भएको तरकारीमा रोग लागेपछि राप्ती नगरपालिका-८ बडहराका किसान शिवराज धरेल यतिबेला चिन्तित् छन् ।
बिगत १५ वर्षदेखि व्यवसायिक रुपमा यसै क्षेत्रमा तरकारी खेती गर्दै आएका धरेलले यसपाली बारीमा लगाएको बन्दा काउली र ब्रोकाउलीमा पात सुक्ने र फल नबढ्ने समस्या भएपछि तरकारी बिक्री गर्न पाएन । उनलाई आफ्नो १० कठ्ठा भन्दा बढी क्षेत्रमा लगाएको तरकारीबाट पुरै घाटा भयो अनि रोगको चिन्ता पनि ।
कृषक धरेलकाअनुसार यस क्षेत्रमा प्रायः सबै किसानले लगाएको काउली जातीका तरकारीमा यो रोग लागेको छ। उनी आजसम्म यस्तो रोग लागेको आफूले थाहा नपाएको बताउँछन् । उनले भने, “आजसम्म यहाँ यो खालको रोग देखिएको थिएन, माटोको कारणले हो वा मौसमको कारणले अथवा कुनै किसिमको नयाँ रोग हो, यो कुरा हामीलाई थाहा छैन ।” रोगको लक्षण देखिएपछि कृषि विकास कार्यालय र नगरपालिकाको कृषि विकास शाखामा जानकारी गराएको उनले बताए ।
बाली लगाएको २ महिनामा यो रोग देखा परेको जानकारी गराउँदै उनले भने, “सुरुमा पातको टुप्पोबाट सुक्दै जान्छ, फलको आकार र ओजन नआउने र हेर्दा पनि खान हुने जस्तो नदेखिने अनि किराले चुसेर छोडेको जस्तो देखिन्छ। बजारमा २ झोला पठाउँदा बेच्न सकिएन।”
राप्ती बडहराकै किसान बुद्घिराज थपलियालाई सुरुमा काउली लगाएपछि बोट सप्रेको देख्दा उत्पादन बढ्नेमा निकै आशा लागेकोे थियो। थप उत्पादन लिन सकिने आशामा रहेका उनको जव काउलीको पात मर्न थाल्यो तव उत्पादन गरी बिक्री गर्ने आश पनि मर्यो। उनले निराश मुद्रामा भने, “आम्दानी आउला भनेको काउलीका बोट त दिनदिनै ओरालो लाउन थाल्यो ।” उनले थपे, “पहिले पनि फाट्ट फुट्ट रोग लाग्थ्यो तर यसरी कामै नलाग्ने भएर चाँही गएको थिएन ।” सुरुमा पात डढेर पछि फेदैसम्म कुहीएको उनले बताए।
पूर्व वडाध्यक्ष समेत रहेका थपलियाले तरकारीको पकेट क्षेत्रसमेत रहेको यहाँ यस्तो प्रकारको रोगका कारणले गर्दा किसान मर्कामा परेको बताउँदै उनले यसको छिटो अध्ययन गरी रोग पत्ता लगाउन र किसानहरुलाई यसको राहत दिनुपर्ने भनाई राखे।
बडहराको काउली बन्दा बारीमै भेटिएकी जिल्ला कृषि विकास कार्यालयकी बाली संरक्षण अधिकृत गीता केसीका अनुसार पुषको पहिलो सातादेखि यहाँ यो रोग देखिएको होे । उनलाई किसानले जानकारी गराएपछि निरन्तर रुपमा यसको अध्ययन तथा नमुना संकलन गर्दै आएको बताए। यहाँ लगाइएका काउली, ब्रोकाउली र बन्दामा पात डढ्ने, कुहिने, फल ठूलो नहुने, पात डढ्ने र तन्कने अनि जरा समेत कुहिएकोे उनले बताए।
उनले भने, “रोग देखिएको जानकारी आएपछि पहिलो पटक नमुना परीक्षणका लागि पठाइएकामा रोग पुष्टि नभएकाले दोस्रो पटक पुनःपरीक्षणका लागि पठाएका छौँ । आजपनि जिल्लाका प्राविधिकहरुको साथमा फिल्डमै आएर नमुना संकलन तथा किसानहरुसँग छलफल गरेका हौँ। किसानले उत्पादन लिनसक्ने अवस्था छैन ।”
कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय रामपुरको प्रयोगशालामा परीक्षणका लागि पठाइएको उनले बताए। हालसम्म रोग पत्ता लाग्न नसकेको उनले जानकारी दिए । नमुना हेर्दा पहिले पातमा मात्र समस्या देखिएको तर आज हेर्दा जरामा समेत समस्या देखिएको उनले बताए। फेरीपनि यहाँबाट नमुना लगेर रामपुर र केन्द्रीय प्रयोगशालामा समेत पठाइने उनको भनाई छ ।
