काठमाडौं । विश्वलाई आश्चर्य तथा अनौठो पार्दै आएको गजबको चित्र मोनालिसाकै चित्र हो। यस चित्रको अनौठो मुस्कानको चर्चा अनि यसको रहस्यले विश्व कायल पर्दैआएको छ। लिओनार्दो दा भिञ्चीको कुचीवाट सिर्जित मोनालिसाको चित्रले अझै विश्वलाई रहस्यमा पार्दैआएको छ। अनेकले मोनालिसाको अनेक रहस्यको अडकलबाजी गर्दै आएको पाइन्छ।
मोनालिसा वा मोनालिजा (जसलाई इटालेलीमा ला जोक्कोन्दा वा फ्रान्सेलीमा ला झोकोंद पनि भनिन्छ) लिओनार्दो दा भिञ्ची रचित एक चित्रकला हो । यो सम्भवतः विश्वकै सबैभन्दा रहस्यमय गजबको चित्र हो । यो चित्रमा भएकी महिलाकै हुन भन्ने कुरा यकिन हुन सकेको छैन्।
लियोनार्दोको पहिलो जीवनीकार भासारीका अनुसार यो लिजा गेरार्दिनी नामकी युवतीको चित्र हो । लिजा एक रेशम ब्यापारीकी श्रीमती थिइन्, जो फ्लोरेन्समा बस्दथे । तथापी यो चित्र त लिजाको श्रीमान् फ्राञ्चेस्को देल जोक्कोन्दोको हो भन्ने मान्यता पनि छ । यो कुरा यस चित्र एक महिलाको नभएर एक पुरुषको हो भन्ने विचारबाट शुरू भएको पाइएको छ।
लिओनार्दोले मोनालिसाको यो चित्र सन् १५०३ मा शुरू गरी करिब ३–४ वर्षपछि पूरा गरेका थिए। यो चित्र लिओनार्दोले सन् १५१६ मा फ्रान्स ल्याएका थिए र फ्रान्सका फ्राँस्वा प्रथमले किनेका थिए । मोनालिसा शातो फोंतेनब्लमा टाँगिएको थियो र पछि भेर्साइको दरवारमा सारिएको थियो । फ्रान्सिसी क्रान्ति पश्चात फ्रान्सका नापोलेओं प्रथमले तुइलेरी दरवारको आफ्नो सुत्नेकोठामा टाँग्न लगाए, तर पछि यसलाई लुभ्रमा सारियो, जहाँ यो आज पनि छँदैछ ।
मोनालिसाको सहि पेंटिंग केवल २१ इन्च लामो र ३० इन्च चौडा छ। तस्वीरलाई बचाई राख्नको लागि एक खास किसिमको शिशाको पछि राखिएको छ। जुन न त चम्किन्छ र न त फुट्छ। मोनालिस सदियौंदेखि कलाकारहरु, कलाप्रेमीहरूको साथ–साथ सामान्य मानिसहरूको लागि पनि एक अबूझ रहस्यमय अध्याय बनेको छ । मोनालिसा विश्व प्रसिद्ध ईटलीको महान कलाकार लिओनार्दो दि भिन्चीको अमर कलाकृति हो।
अहिलेसम्म विश्वको कुनै पनि अन्य कलाकृतिको बारेमा यति विवाद तथा कौतूहल रहेन जति मोनालिसाको बारेमा छ। यस कलाकृतिलाई बनाउने कालजयी कलाकार लिओनार्दो भिञ्चीको जन्म ईटलीको फ्लोरेंस शहरको पूर्व दिशामा अबस्थित भिञ्ची नामक एक सानो गाँउमा सन् १४५२ मा भएको थियो। यिनको बुबा सर पियरें द भिञ्ची एक नोटरी थिए तथा बाल्यकालदेखि नै कलामा लिओनार्दोको गहिरो रूची भएकोले बुबाले कलाको उच्च शिक्षाको लागि पेरिस पठाई दिए। जुन कि त्यस समय पेरिस कला शिक्षाको एक प्रमुख केन्द्र थियो ।
चित्रकलाको अतिरिक्त ईन्जिनियरिङ्, मानव शरीर संरचनाको अध्ययनमा पनि लिओनार्दोले शिक्षा हासिल गरेका थि । उनी साँच्चैको जीनियस थिए। राईट बन्धुहरूको जन्मभन्दा सयकडौं वर्ष पहिले जब हवाईजहाजको कल्पना पनि मुश्किल थियो। त्यसबेला लिओनार्दोले हावामा उड्ने मिसिनको नमुना बनाएका थिए। मानव शरीरको जटिल संरचनालाई बुझ्ने रहरको सन्दर्भमा लियनार्दो रातिको अध्यारोमा कब्रिस्तानबाट लास खनेर स्टूडियोहरूमा ल्याएर त्यसलाई चीरफार गर्दथे।
मानव शरीरको आन्तरिक अंगहरूलाई काटेर तथा त्यसलाई ड्रांइंग बनाएर विस्तृत नोट्स लेख्दथे। यो ऐतिहासिक ड्रांइंग्स तथा नोट्स आज पनि सुरक्षित छन्, यसो त लिओनार्दोले आफ्नो जीवनमा सयकडौ पेंटिंगस् तथा स्केच बनाएका थिए। जसमध्ये केही प्रसिद्ध कला–कृतिहरूको नाम हो, दा लास्ट सपर, मेडोना यिनी इत्यादिमा जति धेरै ख्याति मोनालिसा नामक कृतिलाई प्राप्त भयो। जसले वास्तवमा विश्वलाई अझै हैरान पारिरहेको छ ।
सन् १८०५ सम्म फ्रान्सको शाही कला संग्रहको शोभा रहेको मोनालिसको पेन्टिङ पेरिसको लूव्र म्यूजियममा प्रदर्शित छ । यस तस्वीरको बारेमा भनिन्छ कि पोट्रेटमा चित्रित महिला इटलीको एक धनी रेशम व्यापारीको पत्नी थिईन्। पेंटिंगमा मोनालिसाको पछाडिको भागमा सुदर नदी, रुख तथा झर्नायुक्त प्राकृतिक दृश्य देखिन्छ । यस्तो लाग्छ जस्तो स्टूडियोहरूमा एक विशाल खुलेको झ्यालको अगाडि बसाएर मोडेललाई पेन्ट गरिएको छ ।
भनिन्छ कि १६ औँ शताब्दीको शुरुमा जब यो पेंटिंग बनाईएको थियो त्यस समय इटलीको अभिजात्य वर्गको महिलाहरूमा आफ्नो आखिभौँलाई शेव गर्न फैशनमा थियो तब, फ्रान्समा धनाढय वर्गको महिलाहरू आखिभौँ राख्दैन थिए, सफाचट आखिभौँ सुन्दरता तथा समृद्धिको प्रतीक मानिन्थ्यो, यही कारण हो कि मोनालीसाको पनि आखिभौँ छैन्।
प्रकाशित मिति: शनिबार, असार १२, २०७८ २०:४६
