विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को सन्त्रासबाट मुलुक नै भयभीत भइरहेको छ। संघीय राजधानी समेत रहेको काठमाडौं महानगरपालिका यो सन्त्रासबाट अछुत भएको छैन्। लकडाउन खुकुलो हुनुअघिसम्म ग्रीनजोन मानिएको काठमाडौं महानगरपालिका तथा काठमाडौं उपत्यका लकडाउन खुकुलो भएययता रेडजोनमा परिणत हुंदैगएको छ। जुन दुःखद कुरा हो।
विशेषत काठमाडौं महानगरपालिकामा महानगरवासीसँगै देशभरिकै नागरिक विभिन्न पेशा व्यवसाय अंगालेर बसिरहेका छन् । विदेशी नागरिकहरूको समेत आवतजावत हुने मुख्य केन्द्र रहेका कारणले समेत विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमण छिटो फैलिन सक्ने खतरा कायमै रहेको छ। यसलाई मध्यनजर गरी सबैले सजगता अपनाउनु पर्ने गम्भीर आवश्यकता देखिन्छ ।
त्यसैले संक्रमण देखिनुभन्दा अघि नै सबै नागरिकले सजगता अपनाउने हो भने धेरै हदसम्म न्यूनीकरण हुने सम्भावना पनि रहन्छ। उक्त संक्रमण बढी भीडभाड हुने ठाउँमा छिटो फैलिने सम्भावना भएकाले संघीय सरकारले जारी गरेको सूचनालाई आधार मान्दै सकेसम्म बढी सचेतना अपनाउनु पर्ने देखिएको छ।
काठमाडौं महानगरपालिका सांस्कृतिक शहर भएका कारण यहाँका मौलिक परम्परा, संस्कृति र सम्पदाको जगेर्ना गर्नुपर्ने पनि उत्तिकै दायित्व छ। विभिन्न समयमा यहाँ मनाइने जात्रापर्वको पनि विशिष्ट महत्व रहिआएको छ। यहाँका मूर्त अमूर्त सम्पदाको संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्नु पनि उत्तिकै महत्व छ । अहिले नजिक आइरहेका जात्रा पर्वहरू निकै ठूलो जनसहभागितामा मनाउने परम्परा रहिआएको छ। तर अहिले विषम परिस्थितिमा यसरी भीडभाडकासाथ मनाउने अवस्था नरहेकाले आफ्नो मौलिक, कला, संस्कृति र परम्पराको बिधिलाई यथावत राख्दै भीडभाडमा भने ती जात्रापर्व मनाउंदा खतरा उत्पन्न हुने जस्ता कुराहरु पनि आएको छ । सांस्कृतिक पर्वहरुलाई कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को मत्थर नहुञ्जेल स्थगित गर्न र गराउन काठमाडौं महानगरपालिका लगायतका संवन्धित निकायको आग्रह तथा अनुरोधलाई महानगरवासीले आत्मसात गरेको पाइन्छ । जुन राम्रो पक्ष हो ।
त्यति मात्र होइन, यहाँ विभिन्न धर्म, संस्कृति मान्ने समुदायको पनि बाहुल्यता रहेको छ। मठ, मन्दिर, मस्जिद, गुम्बा, चैत्य, चर्च जस्ता धार्मिकस्थलमा गएर आआफ्नो परम्परा अनुसार जमघट गर्ने चलन पनि रहिआएको छ। तर यस्तो अवस्थामा ती धार्मिकस्थलहरूमा धेरै भीडभाड हुँदा संक्रमण सर्न सक्ने सम्भाव्यतालाई मध्यनजर गर्दै ती स्थानहरूमा समेत भीडभाड नगरीदिन गरेको अपिललाई पनि महानगरवासीले सहर्ष स्वीकार गरेको अवस्था रहेको छ। कतिपय मठ, मन्दिर, मस्जिद, गुम्बा, चैत्य, चर्च जस्ता धार्मिकस्थलहरु सामाजिक दूरी कायम गरेर खुल्ला गर्न थालिएको छ।
त्यस्तै सार्वजनिक ट्याक्सी तथा बसहरु पनि क्रमिक रुपमा सञ्चालन भएको छ। सरकारले सामाजिक दूरी कायम गरेर अत्यावश्यक प्रावधानहरु कायम गरेर खुल्ला गरेका कतिपय ट्याक्सी तथा बसहरुमा सर्वसाधारण आफै सचेत भएर पहिला जस्तो जथाभावी गरेर चढ्न डराइरहेको अवस्था पनि छ। यसले गर्दा लामो समय पश्चात संचालनमा आएका ट्याक्सी तथा बसहरुले यात्रीहरु पहिला जस्तो पाउन सकिरहेका छैनन् । यसको मतलव सर्वसाधारण आफै सचेत भएको यो प्रमाण हो।
काठमाडौं महानगरपालिकाले कोरोना भाइरस रोकथामका लागि सूचनामूलक सन्देश डिजिटल बोर्ड, पर्चा, पम्प्लेट नेपाली र नेपालभाषा दुवैमा प्रकाशित गरी महानगरभरि नै जनचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गरेवाट पनि नागरिक बढी सचेत भएको पाइएको छ।
अर्कोतर्फ चैत ११ गतेदेखि नेपालमा जारी लकडाउन भएसंगै बन्द भएका निजी तथा सार्वजनिक विद्यालयहरु पनि सवै सचेतना अभियान सहित खुल्ला गर्ने बेला भएको छ । लाखौ विद्यार्थीका शैक्षिक बर्ष खेर जाने डर भैसकेको छ। सरकारी विद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीलाई सरकारले घरैमा राखेर तलब ख्वाइराखेको अवस्था छ । निजी विद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीको अवस्था भने बेहाल भैसकेको छ ।
यसतर्फ पनि सरकारले चाँडै निर्णय गरेर निजी विद्यालयका संवन्धमा संवोधन गर्नु अत्यन्त आवश्यक भैसकेको छ। नागरिक आफै सचेत हुंदैगएपछि कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमण चाँडै निराकरण हुने अपेक्षा छ। सरकारले पनि एकमात्र अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल त्रिभुवन विमानस्थल हुंदै भित्रिने स्वदेशी तथा विदेशीहरुको स्वास्थ्य परीक्षण कडाई गरेर उनीहरुलाई क्वारेन्टाइनको व्यवस्था गर्ने तथा भारतीय सीमा नाकामा अत्यन्त कडाइ गर्ने र ती सीमा नाकालाई सिल नै गर्ने व्यवस्थालाई कायम नै राख्नु पर्दछ। तवमात्र, देशमा कोरोना संक्रमण निर्मूल हुंदैजाने विश्वास गर्न सकिन्छ।
प्रकाशित मिति: बिहीबार, भदौ २५, २०७७ २१:५८
