काठमाडाैं । हिजोआज समाजसेवाको गरिमा र महत्व अझ बढ्न थालेको छ। समाजसेवा मानवहरुको एकआपसमा सम्बन्ध बनाउने एकआपसमा सहयोग गर्ने भाइचाराको आदर्शमा आधारित छ । संकटमा परेका मानिसहरूलाई सहयोग गर्नु नै समाज सेवा हो । यो एक महान कार्य हो । यसका लागि समय र शक्ति खर्च गर्नुपर्छ । मानिसहरू समाजमा बस्छन् र अरूको सहयोग चाहिन्छ । बदलामा समाज सेवा गर्नु कर्तव्य हो ।
समाजसेवालाई सबै धर्मले प्रशंसा गरेका छन् । असल मानिसले समाजसेवा गर्छ भने नराम्रा मानिसले त्यसलाई त्याग्छन् । समाज सेवा समाज सुधार र विकासको उत्कृष्ट माध्यम हो । समाज सेवाले सर–सहयोग र मिलेर बस्नु पर्छ प्रेरणा दिन्छ । हामी सबैले समाजलाई सहयोग गर्न केही समय निकाल्नु पर्छ किनकि त्यहाँ केही गर्न नसक्ने, गरिब र हाम्रो सहयोग चाहिएको व्यक्तिहरू छन् ।
हामी आफ्नो क्षमताको आधारमा धेरै तरिकामा मद्दत गर्न सकिन्छ । समाज सेवाले गर्दा गरिब वा असक्त व्यक्तिहरुको आवश्यक्ता पूरा हुन्छ । यसले गर्दा समाज र देशको विकास पनि हुन्छ । समाज सेवाले गर्दा केही गर्न नसक्ने, गरिब र हाम्रो सहयोग चाहिएको व्यक्तिहरूलाई बास, गास र कपासको व्यवस्था हुन्छ ।
सम्भव भएसम्म, सेवाहरूलाई व्यक्तिगत वा पारिवारिक स्वतन्त्रतामा हुने खतराहरू रोक्नको लागि पनि निर्देशित गरिन्छ । सामाजिक सेवाहरूले सामान्यतया परिवारहरूलाई तिनीहरूको स्थानीय समुदायहरूमा सँगै राख्न, नातेदार सम्बन्ध कमजोर हुँदा साथीहरू वा छिमेकीहरूबाट सहयोग मिलाउनमा उच्च मूल्य राख्दछ ।
समाज सेवा गर्नेहरूले समाजका सबैभन्दा दुःखी , गरिव, असहाय, कमजोर र सीमान्तकृत व्यक्तिहरूको सहयोगका लागि काम गर्छन् । उनीहरूको अधिकारको प्रवर्द्धन गर्न, असमानताहरू हटाउन मद्धत गर्दछन । उनीहरुका जीवनमा रहेका चुनौती हटाएर गुणस्तरमा सुधार गर्न समाजसेवा गर्नेहरुले काम गर्दछन । यी कामहरूले सामाजिक कार्यकर्ताहरूलाई नैतिक रूपमा अगाडि बढन मद्दत गर्दछ ।
कहिलेकाहीँ भूकम्प, बाढी, पहिरो, आगालागी, हावाहुरी लगायतका आकस्मिक विपद् आइपर्दा मानिसलाई एक अर्काको सहयोग चाहिन्छ । यस्तो बेला सहयोग लिन र दिन अति आवश्यक हुन्छ । यस्तो बेला सहयोग भएन भने यसका कारण धेरै मानिसहरु बेघर हुन सक्दछन । गरिव हुनेमात्र होइन, ज्यान जाने खतरा पनि हुन सक्दछ । समाजमा हुनेयस्ता समस्यामा हातदिने काम हामीले गर्नु पर्दछ । यसका कारण नेपालमा समाजसेवा अति आवश्यक रहेको छ ।
यिनै सामाजिक सेवालाई अझ धेरै बृहत रुपमा बढावा दिन राजनीति मार्फत सामाजिक जनचेतना अभिबृद्धि गर्न र गराउन बृहत दायरा बढाउन आवश्यक छ। यही दायरा बढाउनका लागि कतिपयले समाजसेवालाई राजनीतिको भ¥याङ बनाउने गरेको पनि पाइन्छ। यसको ज्वलन्त उदाहरणको रुपमा समाजसेवावाट व्यापक चर्चामा आएकी आशिका तामाङ यतिखेर राजनीतिमा सक्रिय बनेर सांसद समेत बनेकी छन्।
समाजसेवामा प्रारम्भमा मात्र होइन, पछिसम्म खल्तीको दाम नै खर्च हुने हो । दाम खर्च नगरिकन समाजसेवा गर्न कठिन नै हुने गर्दछ। हरेक कुरामा लगानी गर्नुपर्दछ भनेजस्तै समाजसेवामा पनि लगानी आवश्यक पर्ने गर्दछ। त्यो लगानीको फराकिलो भर्याङवाट नै राजनीतिको बाटो खुल्ने गर्दछ। राजनीतिलाई लक्ष्य लिएर चुपचाप समाजसेवामा लाग्नेहरु अटोमेटिकली राजनीतिमा आउने र देखापर्ने मूलभूत कारण पनि यही नै हो।
चिनाजानी तथा चर्चा दिने नै समाजसेवावाटै हो। यसैवाट चिनिने हो। गाउंघर, टोल–समाज अनि देशैभर चिनाजानी हुने भनेकै समाजसेवा हो। यही समाजसेवा सजिलो माध्यमवाट राजनीतिमा आउनेहरुको हिजोआज लर्को नै रहेको छ। जुन सजिलो भर्याङ पनि हो।
