काठमाडौ । बागमती प्रदेशका नवनियुक्त मुख्यमन्त्री अष्टलक्ष्मी शाक्य देशकै पहिलो महिला तथा प्रदेशको दोस्रो मुख्यमन्त्री बन्न सफल भएको छ।
मुख्यमन्त्री शाक्यलाई नेकपा (एमाले) संसदीय दलको नेता बनाएपछि निवर्तमान मुख्यमन्त्री डोरमणी पौडेलले पदबाट राजीनामा दिएसँगै दलका तर्फबाट एकल बहुमतको सरकार गठनको दाबीअनुसार शाक्य मुख्यमन्त्री बन्न सफल भएको हो।
नेपाली राजनीतिमा एक त्यागी नेतृका रुपमा स्थापित शाक्य यसअघि नेपाल सरकारको उद्योगमन्त्रीका साथै महिला बालबालिका तथा समाज कल्याणमन्त्रीसमेत भइसकेका छन्।
एमालेका उपाध्यक्ष शाक्य विसं २०७४ को निर्वाचनमा काठमाडौँ क्षेत्र नं ८ को ‘ख’ बाट प्रदेशसभा सदस्यमा विजयी भएको थियो।
काठमाडौँ शहरको नेवार समुदायमा जन्मिएर कम्युनिष्ट राजनीतिमा होमिएकी शाक्यको धैरे समय राजनीतिमै बितेको छ।विसं २०५६ मा काठमाडौँबाट सांसद बनेकी शाक्य दोस्रो संविधानसभामा सदस्यसमेत भए। उनले पार्टीका विभिन्न विभाग तथा अरु जिम्मेवारीमा सफलतापूर्वक निर्वाह गरे।
शाक्य झण्डै चार दशकको राजनीतिक जीवनबाट अझै क्रियाशील छन्। ६८ वर्षीय शाक्य २०३६ सालमा घर छाडेर पूर्णकालीन राजनीतिमा लागे।
त्यसरी भूमिगत राजनीति गर्दा शाक्य २०४५ सालमा इलामका पक्राउ परेको थियो र त्यसपछि अखिल नेपाल महिला सङ्घको अध्यक्षसमेत भए।। उनी निरन्तररुपमा पार्टीमा सक्रिय महिला नेतृमध्ये एक हुन्।
मुख्यमन्त्री शाक्यको जन्म विसं २०१० को दशैँको अष्टमीका दिन काठमाडौँको हनुमानढोका दरबार स्क्वायर नजिकैको झोचेनको नेवार परिवारमा भएको थियो ।
आमाबुबाका आठ सन्तानमध्ये उनी दोस्रो सन्तति हुन्। मुख्यमन्त्री शाक्य र उनका पति अमृतकुमार बोहराबीच विसं २०३८ मा जनवादी विवाह भएको थियो। उनका एक छोरा र एक छोरी छन्।
भूमिगत राजनीतिकै क्रममा चिनजान भएका बोहरासँग शाक्यले विवाह गरेको थियो । उनसहित बोहरा अहिले पनि राजनीतिमा सक्रिय छन्।
नेपाली राजनीतिमा अष्टलक्ष्मीको नाम महिला नेतृको अग्रभागमा आउने गर्दछ । उनले १८ वर्षको उमेरमा विद्यालय तह उत्तीर्ण गरेपछि चिनियाँ भाषा अध्ययन गरेको थियो।
शाक्यले विसं २०२८ मा एसएलसी पास गरे। एसएलसी दिएपछि शाक्य चिनियाँ भाषा सिक्ने काममा लागे। किशोरावस्थामै राजनीतिक चेतना जागेकाले उनलाई चिनियाँ भाषा सिक्ने अवसरले राजनीतिमा जाने प्ररेणा मिलेको थियो।
शाक्यले रत्नराज्य क्याम्पसबाट उच्च शिक्षाको अध्ययनमा प्रमाणपत्र तह उत्तीर्ण गरी स्नातक तह अध्ययनरत रहँदा तत्कालीन शिक्षा अव्यावहारिक र ‘बुर्जुवा शिक्षा’ रहेको भन्दै अध्ययनलाई बीचमै छाडेको थियो।
मुख्यमन्त्री शाक्यले वामपन्थी बुद्धिजीवी महेशमान श्रेष्ठमार्फत साम्यवादका बारेमा प्रशिक्षण पाउनुभएको थियो। चिनियाँ भाषाको ज्ञान भएकाले उनीले माओत्सेतुङको जीवनी र चीनको पुनःनिर्माणमा उनको योगदानका बारेमा अध्ययन गरेको थियो।
चिनियाँ भाषा सिकेपछि शाक्य चीनको राजनीतिक व्यवस्थालाई बुझेकाले कम्युनिष्ट राजनीतिमा लाग्न बल पुगेको बताउँछन्। उनले विभिन्न समयमा जेल जीवनसमेत बिताए। अखिल नेपाल महिला सङ्घको कार्यक्रम गर्दा इलाममा जेल जीवन बिताउ।
विसं २०४६ मा झापामा पार्टी कमिटीको बैठक भइरहेका बेला उनसिहित अन्य थुप्रै नेता पक्राउ परेका थिए। उनले जेल जीवन बिताउँदा झापामा सिस्नुपानी लगाएको बताइन्छ।
प्रहरीले दैनिक यातना दिँदा पनि हिम्मत नहारेका उनी विसं २०४६ मा देशमा बहुदल स्थापना भएपछि जेलमुक्त भएको थियो।
शाक्यले २०३६ देखि २०४६ सालसम्म सिन्धुपालचोकदेखि झापासम्मका गाउँमा राजनीतिक चेतनाको विकास गर्दै आएको बताउँछन्।
उनले तत्कालीन समयमा मेची अञ्चलको महिला सङ्घको नेतृत्वसमेत गरे। उनले एमालेको मुस्लिम सङ्गठन, कानून विभाग र संसदीय सुनुवाइ समितिको प्रमुखको जिम्मेवारी निर्वाह गरिसकेको छ।
एमालेको महिला सङ्गठनलाई मजबुद बनाउन शाक्यको विशेष भूमिका रहेको छ। तत्कालीन अवस्थामा एमालेको पाँचौँ महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएकी शाक्य नवौँ अधिवेशनबाट उपाध्यक्ष बने।
