बेलकाको अन्तरविद्यालयस्तरीय प्रतियोगितामा सौर्य ऊर्जा, स्मार्ट सिँचाइ, वातावरण संरक्षणदेखि विपद् व्यवस्थापनसम्मका व्यवहारिक परियोजना आकर्षण
उदयपुर । पाठ्यपुस्तकका सूत्र र परिभाषा प्रयोगशालाबाट बाहिर निस्केर व्यवहारिक नमूनामा रूपान्तरण भएका थिए । कसैले सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने प्रणाली देखायो, कसैले पानीको सदुपयोग गर्ने प्रविधि । कतै वातावरण संरक्षणका उपाय थिए भने कतै विपद् व्यवस्थापनका नवीन अवधारणा । यिनै सिर्जनात्मक परियोजनाबीच भएको प्रतिस्पर्धामा जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौधरी उत्कृष्ट बनेको छ ।
बेलका नगरपालिकाको शिक्षा शाखाले गत मंगलबार आयोजना गरेको अन्तरविद्यालयस्तरीय विज्ञान प्रदर्शनी मेलामा १६ माध्यमिक विद्यालय सहभागी थिए । तीमध्ये जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौधरीले एक सय पूर्णाङ्कमध्ये ७८.७५ अंक प्राप्त गर्दै प्रथम स्थान हात पारेको हो ।
निर्णायक समितिका संयोजक दिनेश चौधरीका अनुसार बरपिपल माध्यमिक विद्यालय, बेलका–९ ले ७३.५० अंकसहित दोस्रो स्थान प्राप्त गरेको छ । कोशी जनता माध्यमिक विद्यालय, बेलका–३ ले ७३.२५ अंक ल्याएर तेस्रो बनेको छ भने मर्निङ ग्लोरी आवासीय माध्यमिक विद्यालय, बेलका–३ ले ७१.८७ अंक प्राप्त गर्दै सान्त्वना पुरस्कार जितेको छ ।
प्रतियोगितामा नगरभित्रका १३ सामुदायिक र तीन संस्थागत विद्यालय सहभागी थिए । विद्यार्थीहरूले कृषि, वैकल्पिक ऊर्जा, वातावरण संरक्षण, स्वास्थ्य, स्वच्छता, सूचना प्रविधि, जल व्यवस्थापन तथा विपद् जोखिम न्यूनीकरणसँग सम्बन्धित व्यवहारिक परियोजना प्रदर्शन गरेका थिए । स्थानीय आवश्यकता र दैनिक जीवनमा उपयोग गर्न सकिने वैज्ञानिक अवधारणामा आधारित नमूनाले अवलोकनकर्ताको ध्यान खिचेका थिए ।
प्रतियोगितामा प्रस्तुत परियोजनाको वैज्ञानिक आधार, मौलिकता, प्रयोगात्मकता, सामाजिक उपयोगिता, प्रस्तुतीकरण, अनुसन्धान क्षमता र प्रश्नोत्तर सीपका आधारमा मूल्याङ्कन गरिएको आयोजकले जनाएको छ । विद्यालय तहदेखि नै विद्यार्थीमा खोज, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनको संस्कार विकास गर्ने उद्देश्यले विज्ञान प्रदर्शनीलाई नगरपालिकाको वार्षिक शैक्षिक कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालन गरिएको शिक्षा शाखा प्रमुख हरि कट्टेलले बताए ।
प्रतियोगितापछि आयोजित समापन समारोहमा नगरप्रमुख अशोक कार्कीले विजेता विद्यालय र विद्यार्थीलाई ट्रफी, मेडल तथा प्रमाणपत्र प्रदान गरे । उनले ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीमा रहेको वैज्ञानिक क्षमता उजागर गर्न यस्ता प्रतियोगिताले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए । विद्यालय शिक्षालाई परीक्षा केन्द्रित बनाउनुको सट्टा प्रयोग, अनुसन्धान र सिर्जनशीलतासँग जोड्न आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।
कार्यक्रममा बेलका–९ का वडाध्यक्ष भरत घिमिरे, जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौधरीका प्रधानाध्यापक सम्मर राईलगायतले विज्ञान शिक्षालाई व्यवहारिक बनाउन विद्यालयस्तरमा यस्ता गतिविधि नियमित हुनुपर्नेमा जोड दिएका थिए । विद्यालयका शिक्षकहरूका अनुसार विज्ञान प्रदर्शनीले विद्यार्थीलाई केवल परियोजना बनाउने अवसर मात्र दिएको छैन, समस्या पहिचान गर्ने, समाधान खोज्ने, समूहमा काम गर्ने र आफ्ना अवधारणा आत्मविश्वासका साथ प्रस्तुत गर्ने सीपसमेत विकास गरेको छ । सहभागी अधिकांश परियोजना स्थानीय समस्या समाधानमा केन्द्रित रहेकाले विद्यार्थीको सिर्जनशीलता र अनुसन्धान क्षमताको स्पष्ट संकेत देखिएको आयोजकको निष्कर्ष छ ।
बेलका नगरपालिकाले विज्ञान तथा प्रविधिप्रति विद्यार्थीको आकर्षण बढाउन, अनुसन्धानमुखी सिकाइलाई प्रोत्साहन गर्न तथा विद्यालयबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धा विकास गर्न आगामी वर्षमा पनि विज्ञान प्रदर्शनीलाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी रूपमा निरन्तरता दिने जनाएको छ ।
