बेलकाको अन्तरविद्यालयस्तरीय प्रतियोगितामा सौर्य ऊर्जा, स्मार्ट सिँचाइ, वातावरण संरक्षणदेखि विपद् व्यवस्थापनसम्मका व्यवहारिक परियोजना आकर्षण
उदयपुर । पाठ्यपुस्तकका सूत्र र परिभाषा प्रयोगशालाबाट बाहिर निस्केर व्यवहारिक नमूनामा रूपान्तरण भएका थिए। कसैले सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने प्रणाली देखायो, कसैले पानीको सदुपयोग गर्ने प्रविधि ।
कतै वातावरण संरक्षणका उपाय थिए भने कतै विपद् व्यवस्थापनका नवीन अवधारणा। यिनै सिर्जनात्मक परियोजनाबीच भएको प्रतिस्पर्धामा जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौधरी उत्कृष्ट बनेको छ।
बेलका नगरपालिकाको शिक्षा शाखाले गत मंगलबार आयोजना गरेको अन्तरविद्यालयस्तरीय विज्ञान प्रदर्शनी मेलामा १६ माध्यमिक विद्यालय सहभागी थिए । तीमध्ये जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौरीले एक सय पूर्णाङ्कमध्ये ७८.७५ अंक प्राप्त गर्दै प्रथम स्थान हात पारेको हो।
निर्णायक समितिका संयोजक दिनेश चौधरीका अनुसार बरपिपल माध्यमिक विद्यालय, बेलका-९ ले ७३.५० अंकसहित दोस्रो स्थान प्राप्त गरेको छ। कोशी जनता माध्यमिक विद्यालय, बेलका–३ ले ७३.२५ अंक ल्याएर तेस्रो बनेको छ भने मर्निङ ग्लोरी आवासीय माध्यमिक विद्यालय, बेलका-३ ले ७१.८७ अंक प्राप्त गर्दै सान्त्वना पुरस्कार जितेको छ ।
प्रतियोगितामा नगरभित्रका १३ सामुदायिक र तीन संस्थागत विद्यालय सहभागी थिए। विद्यार्थीहरूले कृषि, वैकल्पिक ऊर्जा, वातावरण संरक्षण, स्वास्थ्य, स्वच्छता, सूचना प्रविधि, जल व्यवस्थापन तथा विपद् जोखिम न्यूनीकरणसँग सम्बन्धित व्यवहारिक परियोजना प्रदर्शन गरेका थिए। स्थानीय आवश्यकता र दैनिक जीवनमा उपयोग गर्न सकिने वैज्ञानिक अवधारणामा आधारित नमूनाले अवलोकनकर्ताको ध्यान खिचेका थिए।
प्रतियोगितामा प्रस्तुत परियोजनाको वैज्ञानिक आधार, मौलिकता, प्रयोगात्मकता, सामाजिक उपयोगिता, प्रस्तुतीकरण, अनुसन्धान क्षमता र प्रश्नोत्तर सीपका आधारमा मूल्याङ्कन गरिएको आयोजकले जनाएको छ।
विद्यालय तहदेखि नै विद्यार्थीमा खोज, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनको संस्कार विकास गर्ने उद्देश्यले विज्ञान प्रदर्शनीलाई नगरपालिकाको वार्षिक शैक्षिक कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालन गरिएको शिक्षा शाखा प्रमुख हरि कट्टेलले बताए।
प्रतियोगितापछि आयोजित समापन समारोहमा नगरप्रमुख अशोक कार्कीले विजेता विद्यालय र विद्यार्थीलाई ट्रफी, मेडल तथा प्रमाणपत्र प्रदान गरे। उनले ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीमा रहेको वैज्ञानिक क्षमता उजागर गर्न यस्ता प्रतियोगिताले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए। विद्यालय शिक्षालाई परीक्षा केन्द्रित बनाउनुको सट्टा प्रयोग, अनुसन्धान र सिर्जनशीलतासँग जोड्न आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।
कार्यक्रममा बेलका-९ का वडाध्यक्ष भरत घिमिरे, जनता नमूना माध्यमिक विद्यालय गुरुङचौधरीका प्रधानाध्यापक सम्मर राईलगायतले विज्ञान शिक्षालाई व्यवहारिक बनाउन विद्यालयस्तरमा यस्ता गतिविधि नियमित हुनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।
विद्यालयका शिक्षकहरूका अनुसार विज्ञान प्रदर्शनीले विद्यार्थीलाई केवल परियोजना बनाउने अवसर मात्र दिएको छैन, समस्या पहिचान गर्ने, समाधान खोज्ने, समूहमा काम गर्ने र आफ्ना अवधारणा आत्मविश्वासका साथ प्रस्तुत गर्ने सीपसमेत विकास गरेको छ।
सहभागी अधिकांश परियोजना स्थानीय समस्या समाधानमा केन्द्रित रहेकाले विद्यार्थीको सिर्जनशीलता र अनुसन्धान क्षमताको स्पष्ट संकेत देखिएको आयोजकको निष्कर्ष छ ।
बेलका नगरपालिकाले विज्ञान तथा प्रविधिप्रति विद्यार्थीको आकर्षण बढाउन, अनुसन्धानमुखी सिकाइलाई प्रोत्साहन गर्न तथा विद्यालयबीच स्वस्थ प्रतिस्पर्धा विकास गर्न आगामी वर्षमा पनि विज्ञान प्रदर्शनीलाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी रूपमा निरन्तरता दिने जनाएको छ।
