नेपालमा अझै पनि धेरै बालबालिकाहरु जन्मदै मुटु सम्बन्धी स्वास्थ्य समस्या लिएर जन्मिने गर्छन्।
नेपाल बाथ मुटुरोगका विरामी कति छन् भन्ने यकिन विवरण नभए पनि नेपालमा हरेक वर्ष पाँच हजार बालबालिका जन्मजात बाथमुटु सम्बन्धी समस्या लिएर जन्मन्छन्।
शहीद गंगालाल राष्ट्रिय हृदयकेन्द्रका बालमुटुरोग शल्यचिकित्सक डा. रवीन्द्रभक्त तिमलाका अनुसार हाल नेपालमा वर्षेनि ५ हजार बालबालिका मुटु सम्बन्धी कुनै-कुनै स्वास्थ्य समस्या लिएर जन्मन्छन।
बिडम्बनाको कुरा के छ भने यीमध्ये करिब हजार जना जति बालबालिका मात्रै विशेषज्ञ चिकित्सकको उपचार सेवामा रहेका छन्।
केन्द्रका बालमुटुरोग शल्यचिकित्सक डा तिमलाले भने‚ ‘हाम्रोमा वर्षेनि ५ हजार बालबालिका जन्मदै कुनै-कुनै मुटु सम्बन्धी समस्या लिएर जन्मने अनुमान छ तर यी सबै बालबालिकाले समयमानै समस्या पत्ता लगाएर उपचार गरेको पाइएको छैन किन भने हामीले हाम्रो केन्द्रमा वार्षिक पाँच सय जति बालबालिकाको मुटुसम्बन्धी समस्याको शल्यक्रिया गर्छौँ, यस्तै अर्को मनमोहन कार्डियोलोजी एण्ड भास्कुर सेन्टरले यही संख्याम गर्ला यो अनुसार त अझै ४ हजार बालबालिका त उपचार बाहिर भए।’
सरकारले हाल बाथ मुटुरोगका विरामीको निःशुल्क उपचार गर्दै आएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयको विवरणअनुसार यसको उपचारका लागि वार्षिक ५० करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च गर्दै आएको छ। तर रोगथाम सम्बन्धी कार्यका लागि कति पनि बजेट विनियोजन गरेको छैन।
कस्तो लक्षण देखिन्छ जन्मँदै मुटुको समस्या लिएर आएका बालबालिकामा ?
जन्मँदै मुटुको समस्या लिएर आएका बच्चाहरूमा दूध पिउन गाह्रो हुने, खुट्टा नीलो हुने, उमेरअनुसार खुल्न गाह्रो हुने जस्ता मुख्य लक्षण देखिने बताइन्छ।‘जन्मँदै मुटुको समस्या लिएर जन्मिएका बच्चामा देखिने मुख्य समस्या भनेको आमाको दूध खान गाह्रो हुनु हो।
यदि भर्खरै जन्मिएका बच्चामा आमाको दूध खाँदा निधारमा धेरै पसिना आउँछ भने बच्चामा मुटुको समस्या छ कि भनेर विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।
यसका साथै बालबालिकामा उमेर बढेसँगै कडा खालको निमोनिया भइरहने‚ दैनिक क्रियाकलापमा समस्या देखिने, उमेरअनुसार तौल नबढ्ने, छातीको बायाँ भाग माथि उठ्ने समस्या देखिएमा पनि मुटुको समस्या छ कि भनेर चिकित्सकलाई देखाउनुपर्ने हुन्छ।
जन्मँदै मुटुको समस्या लिएर जन्मिएका बालबालिकामा कतिपय समस्या धेरै सानो हुने हुँदा लक्षण कम देखिँदा धेरै मानिस जन्मजात मुटुमा देखिएको प्वाल तथा अन्य समस्या लिएर हिँडिरहेका हुन्छन्।
यस्तो समस्या छ कि भनेर परीक्षण गराउनुपर्ने हुन्छ। समयमै समस्या पहिचान गरेर उपचार गर्न सके जन्मजात रूपमा देखिने मुटुको समस्याको सफल उपचार समेत हुन्छ।
किन देखिन्छ बालबालिकामा जन्मँदै मुटुको समस्या ?
गर्भावस्थाको एकदेखि ३ महिनामा हुने संक्रमण र गर्भावस्थामा रेडियो विकिरण एक्सपोजर हुनु‚ गर्भवतीमा दीर्घरोग वा धुमपान मद्यपानको सेवन तथा गर्भावस्थामा कडा औषधिको प्रयोगले जन्मजात बच्चामा मुटुको समस्या देखिने मुख्य कारण रहेको केन्द्रकी अर्की बाल मुटुरोग विशेषज्ञ डा अंशु शाक्यले बताइन्।
गर्भावस्थाको शुरुको ३ महिनामा गर्भवती महिलालाई रुघा, खोकी, रुबेला जस्ता संक्रमण भएको छ। अझै त्यस्ता भाइरल संक्रमणविरुद्ध औषधि सेवन गरेको छ भने आमाको गर्भमा हुर्किरहेको बच्चामा मुटुको समस्या हुने सम्भावना धेरै हुने गर्छ।
‘गर्भवती महिलालाई गर्भ रहेको शुरुका ३ महिनासम्म रुघा, रुबेला जस्ता भाइरल संक्रमण भएको छ भने पनि बच्चाले जन्मँदै मुटुको समस्या लिएर जन्मने गर्छन्।
बाल मुटु रोग उपचार गर्न प्रतिविरामी बराबर कति खर्च लाग्छ ?
हृदयरोग उपचार केन्द्रका अनुसार हरेक बालबालिकामा फरक फरक खालका मुटुसम्बन्धी समस्या हुने भएकाले सोही अनुसारको उपचार शुल्क लाग्छ तर सामान्यतया बाल मुटुरोग उपचारका लागि रोगको प्रकृतिअनुसार अधिकतम १५ लाखसम्म खर्च हुनसक्छ।
१० वर्षदेखि बालबालिकामा हुने मुटुसम्बन्धी सम्पुर्ण उपचार सरकारी अस्पतालमा निःशुल्क गर्दै आएको छ। जस अनुसार नेपालको मुटुरोगको उपचार गर्ने एक प्रमुख विशिष्टीकृत अस्पताल गङ्गालाल हृदय रोग केन्द्रमा सबैभन्दा धेरै बालबालिकाको उपचार हुँदै आएको छ।
