Top Navigation
  • Contact
Main Navigation
शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
  • गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • विजनेश
  • समाज
  • मनोरञ्जन
  • खेलकुद
  • विचार
  • विश्व परिवेश
  • सम्वाद
  • Contact
  E-paper
Nepal Rastra Bank
शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
  • गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • विजनेश
  • समाज
  • मनोरञ्जन
  • खेलकुद
  • विचार
  • विश्व परिवेश
  • सम्वाद
Search Here
राजनीति
  • Home
  • राजनीति
  • प्रधानमन्त्रीको ‘खुलामञ्च’ टिप्पणीः पद ठूलो भयो, बोली सानो
प्रधानमन्त्रीको ‘खुलामञ्च’ टिप्पणीः पद ठूलो भयो, बोली सानो लोकतन्त्रमा सार्वजनिक मञ्चको सुन्दरता के हाे ?
विदुर कटुवाल
विदुर कटुवाल सोमबार, असोज १९, २०८३

काठमाडाैं । हिजोबाट (आइतबार) नेपाली कांग्रेसको १५ औँ महाधिवेशन काठमाडौंको खुलमञ्चमा सुरु भएको छ । त्यही खुला खुलामञ्चलाई लिएर  प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह उर्फ बालेनले एक स्टाटस लेखे । जुन ‘धन्न खुला मञ्च राम्रो बनाइएछ, नयाँ पार्टीले कार्यक्रम गरेर गाली गर्न पाएका छन् ।’ 

त्यही खुलामञ्चमा कार्यक्रम गरेर पुराना पार्टीले नयाँ पार्टीलाई गाली गर्न पाएको शाहको दाबी देखिन्छ ।  तर खुलामञ्च कसैलाई उपहार दिएको मैदान होइन, जनताको कर र सार्वजनिक स्रोतबाट बनेको जनताको साझा थलो हो । त्यसैले ‘धन्न खुलामञ्च राम्रो बनाइएछ’ भन्दै त्यसलाई आफ्नो राजनीतिक उपलब्धिको शैलीमा प्रस्तुत गर्नु र त्यही मञ्चमा सरकारको आलोचना गर्न पुगेकाहरूलाई ‘गाली गर्न पाएका छन्’ भनेर व्यंग्य गर्नु एउटा फेसबुक स्टाटसभन्दा ठूलो विषय हो । प्रधानमन्त्रीले सार्वजनिक सम्पत्तिलाई जनताको साझा अधिकारका रूपमा हेर्छन् कि आफ्नो राजनीतिक योगदानको स्मारकका रूपमा ? प्रश्न खडा भएको छ । अनि सत्तामाथि उठेको असहमति उनलाई लोकतन्त्रको आवाज लाग्छ कि ‘गाली’ ?

शाहले हिजो आइतबार साँझ सामाजिक सञ्जालमा गरेको टिप्पणी नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनसँग जोडिएको छ । प्रधानमन्त्रीले कुनै राजनीतिक दलको आलोचना गर्न नपाउने भन्ने होइन । उनी पनि राजनीतिक व्यक्ति हुन् र आफ्नो धारणा राख्ने अधिकार उनलाई छ । तर प्रधानमन्त्री र सामान्य सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताबीच एउटा आधारभूत अन्तर हुन्छ–प्रधानमन्त्रीको शब्दमा राज्यको पदको वजन जोडिएको हुन्छ । त्यसैले प्रधानमन्त्रीको फेसबुक स्टाटस पनि केवल व्यक्तिगत प्रतिक्रिया भएर रहँदैन ।

सार्वजनिक काममा निजी स्वामित्व हुँदैन

खुलामञ्चको स्तरोन्नति बालेन काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर हुँदा अघि बढेको हो । सार्वजनिक संरचना व्यवस्थित गर्नु निर्वाचित जनप्रतिनिधिको जिम्मेवारी हो । त्यसको श्रेय लिन सकिन्छ, तर त्यसबाट निजी स्वामित्वको भाव सिर्जना गर्न मिल्दैन । जनताको पैसाले बनेको सडक मेयरको हुँदैन । जनताको पैसाले बनेको अस्पताल मन्त्रीको हुँदैन । त्यसैगरी सार्वजनिक स्रोतबाट व्यवस्थित गरिएको खुलामञ्च पनि कुनै नेताको निजी उपलब्धिको मैदान हुँदैन । जनप्रतिनिधि सार्वजनिक सम्पत्तिको मालिक होइन, जिम्मेवार व्यवस्थापक हो ।

त्यसैले ‘खुलामञ्च राम्रो बनाइएछ’ भन्ने वाक्यसम्म समस्या देखिँदैन । समस्या त्यसपछि सुरु हुन्छ । ‘नयाँ पार्टीले कार्यक्रम गरेर गाली गर्न पाएका छन् ।’ यदि कुनै दलले प्रधानमन्त्री वा सरकारको आलोचना गरेको छ भने त्यो आलोचना गलत हुन सक्छ । आरोप तथ्यहीन हुन सक्छ । तर त्यसको उत्तर तथ्य र तर्कबाट आउनुपर्छ । प्रधानमन्त्रीसँग सरकारको काम देखाउने, आरोप खण्डन गर्ने र आफ्ना नीति स्पष्ट पार्ने पर्याप्त माध्यम छन् । आलोचनालाई ‘गाली’ भनेर छोट्याउनु त्यसको उत्तर होइन । आलोचना लोकतन्त्रको समस्या होइन । राजनीतिमा आलोचना अपरिहार्य हुन्छ । सत्तामा बसेको व्यक्तिले आफूलाई मन पर्ने कुरा मात्र सुन्ने हो भने लोकतान्त्रिक शासनको अर्थ कमजोर हुन्छ ।

कांग्रेसले खुलामञ्चमा कार्यक्रम गरेको छ । भोलि अर्को दलले गर्न सक्छ । कुनै नागरिक समूहले पनि कार्यक्रम गर्न सक्छ । खुलामञ्चको अर्थ नै यही हो । फरक विचार भएका मानिसहरूका लागि सार्वजनिक ठाउँ । सरकारमा भएको दल भोलि प्रतिपक्षमा हुन सक्छ । सरकारको आलोचना गर्ने व्यक्ति भोलि सरकारमै पुग्न सक्छ । त्यसैले सार्वजनिक संस्थालाई तत्कालीन राजनीतिक सम्बन्धका आधारमा हेर्नु उचित हुँदैन । खुलामञ्च कांग्रेसको होइन, बालेनको होइन, कुनै नयाँ पार्टीको पनि होइन । जनताको हो । हिजो राजतन्त्रको समयमा खुलामञ्च जनताकै थियो । राजनीतिक दलकै थियो । विरोधीहरुकै थियो । त्यहाँ सरकारको समर्थनमा आवाज उठ्न सक्छ भने सरकारको विरोधमा पनि उठ्न सक्छ ।

प्रधानमन्त्रीको गैर जिम्मेवारपूर्ण भाषा

बालेनको राजनीतिक पहिचान सामाजिक सञ्जालसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ । छोटो, प्रत्यक्ष र व्यंग्यात्मक अभिव्यक्ति उनको सार्वजनिक शैलीको हिस्सा रहँदै आएको छ । तर प्रधानमन्त्री भएपछि जिम्मेवारीको स्तर बदलिएको छ । अब उनी केवल ‘बालेन’ होइनन्, प्रधानमन्त्री हुन् ।  सामान्य नागरिकले लेखेको ‘गाली गर्न पाए’ भन्ने वाक्य व्यक्तिगत प्रतिक्रिया हुन सक्छ । प्रधानमन्त्रीले त्यही शब्द प्रयोग गर्दा त्यसलाई सत्ताको व्यवहारसँग जोडेर हेरिन्छ । 

प्रधानमन्त्रीलाई आलोचना मन नपर्न सक्छ । तर आलोचनाको जवाफ दिने उनको भाषा प्रधानमन्त्रीकै स्तरको हुनुपर्छ । प्रधानमन्त्रीको शक्ति आलोचकलाई होच्याउनमा होइन, आलोचनाको तथ्यगत जवाफ दिन सक्ने क्षमतामा देखिन्छ । यो स्टाटसको भाषा गैरजिम्मेवार छ भन्दा फरक पर्दैन । यदि कांग्रेसले गलत कुरा उठाएको छ भने प्रधानमन्त्रीले तथ्य सार्वजनिक गर्न सक्छन् । यदि पुराना दलले गलत आरोप लगाएको छ भने त्यसको खण्डन गर्न सक्छन् । यदि भाषणमा अतिरञ्जना छ भने तथ्यले त्यसलाई खण्डन गर्न सक्छ । त्यसका लागि ‘गाली गर्न पाए’ भन्ने व्यंग्य आवश्यक छैन । लोकतन्त्रमा विरोध गर्न पाइन्छ । 

लोकतन्त्रमा सार्वजनिक मञ्चको सुन्दरता के हाे ?

खुलामञ्च राम्रो बनाइएको छ भने त्यसमा गर्व गर्न सकिन्छ । तर सार्वजनिक स्थलको वास्तविक सफलता त्यहाँको घाँस, पैदलमार्ग वा भौतिक संरचनामा मात्र मापन हुँदैन । त्यहाँ फरक विचारका मानिसले निर्भय भएर बोल्न पाउँछन् कि पाउँदैनन् । त्यो अझ महत्वपूर्ण कुरा हो । लोकतन्त्रमा सार्वजनिक मञ्चको सुन्दरता त्यहाँ सत्ताको प्रशंसा मात्र हुनुमा होइन, सत्तामाथि प्रश्न गर्ने आवाज पनि गुञ्जिनुमा हुन्छ  ।

त्यसैले प्रधानमन्त्रीले खुलामञ्चलाई आफ्नो विगतको राजनीतिक उपलब्धिको रूपमा मात्र होइन, नागरिकको साझा लोकतान्त्रिक सम्पत्तिका रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ । ‘मैले बनाएको मञ्चमा अरूले आएर मलाई गाली गरे’ भन्ने भाव लोकतान्त्रिक राजनीतिका लागि स्वस्थ सन्देश होइन । किनकि सार्वजनिक मञ्च बनाउनु जनप्रतिनिधिको काम हो, तर त्यहाँ जनताले के बोल्ने भन्ने अधिकार जनताको हो । 

अब जवाफ फेसबुकबाट होइन, कामबाट दिदाँ झनै राम्रो हुन्छ । प्रधानमन्त्रीसँग सरकारको आलोचनाको जवाफ दिने सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम फेसबुकको कटाक्ष होइन, शासनको परिणाम हो । काम राम्रो छ भने जनताले देख्छन् । नीति प्रभावकारी छ भने परिणामले बोल्छ । आलोचना गलत छ भने तथ्यले खण्डन हुन्छ । त्यसैले प्रधानमन्त्रीले आफूविरुद्ध उठेको आवाजलाई ‘गाली’ भनेर व्यंग्य गर्नुभन्दा ‘आलोचना गर्न पाएका छन्, जवाफ हामी कामबाट दिन्छौँ’ भन्न सकेको भए त्यो अझ शक्तिशाली राजनीतिक सन्देश हुन्थ्यो । 

अन्ततः प्रश्न कांग्रेसले खुलामञ्चमा के भन्यो भन्ने मात्र होइन । प्रश्न प्रधानमन्त्रीले असहमतिलाई कसरी ग्रहण गरे भन्ने पनि हो । लोकतन्त्रको वास्तविक परीक्षा आफूलाई मन पर्ने कुरा सुन्नु होइन, आफूलाई मन नपर्ने कुरा सुनेर पनि संयमित रूपमा जवाफ दिन सक्नु हो । खुलामञ्च राम्रो हुनु सकारात्मक कुरा हो । तर त्यसको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि घाँस हरियो हुनु होइन–त्यहाँ विचार खुला हुनु हो ।

त्यसैले प्रधानमन्त्रीले पनि बुझ्नुपर्ने कुरा सरल छ । खुलामञ्च जनताको हो । त्यहाँ उठ्ने आवाज पनि जनताकै हो । प्रधानमन्त्रीको पद ती आवाजभन्दा माथि होइन; बरु ती आवाजप्रति जवाफदेहीता हो । लोकतन्त्रमा सार्वजनिक मञ्चको सुन्दरता पनि त्यही हो । यसमा प्रधानमन्त्रीको ‘खुलामञ्च’ टिप्पणीः पद ठूलो भयो, बोली सानो भन्दा फरक पर्दैन् । 


 

प्रकाशित मिति: सोमबार, असोज १९, २०८३  ०७:२३
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
थप राजनीति
धक्का खाएपछि एमालेको पुनर्जागरण संकल्प
धक्का खाएपछि एमालेको पुनर्जागरण संकल्प शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
पुनरागमनको खोजीमा एमाले
पुनरागमनको खोजीमा एमाले बुधबार, मंसिर २, २०८३
बिदा बाँड्न उदार, सेवा दिन कन्जुस सरकार
बिदा बाँड्न उदार, सेवा दिन कन्जुस सरकार मंगलबार, मंसिर १, २०८३
तीन राजदूतले खाए सपथ
तीन राजदूतले खाए सपथ सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
खुला राजनीतिक दलकाे नेतालाई सेनाको सुरक्षा किन ?
खुला राजनीतिक दलकाे नेतालाई सेनाको सुरक्षा किन ? सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोकतन्त्रमा बहुमतको सरकार, जवाफदेहिताको प्रश्न
लोकतन्त्रमा बहुमतको सरकार, जवाफदेहिताको प्रश्न आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
फागुनभित्रै स्थानीय चुनावको तयारी
फागुनभित्रै स्थानीय चुनावको तयारी आइतबार, कात्तिक २२, २०८३
बालेनसँग हार मान्दै रवि: कार्यकर्तालाई शक्तिको दम्भ अनुराेध
बालेनसँग हार मान्दै रवि: कार्यकर्तालाई शक्तिको दम्भ अनुराेध शनिबार, कात्तिक २१, २०८३
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र भारतीय विदेश सचिव मिश्रीबीच भेटवार्ता
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र भारतीय विदेश सचिव मिश्रीबीच भेटवार्ता बिहीबार, कात्तिक १९, २०८३
लाेकप्रिय समाचार
  • नंः १ 'नामी' ले दिएको पुनर्जन्म
  • नंः २ 'नामी' सहयात्रा : अक्षरमा अभिव्यक्त अनुभूतिसँग शाब्दिक आत्मियता
  • नंः ३ 'पिंक प्रमिस-आशाको आवाज' काे क्यान्सर सचेतना कार्यक्रम
  • नंः ४ राष्ट्र बैंककी उप-निर्देशक विनिता गुरुङ बनिन् मिसेस नेपाल वर्ल्ड
  • नंः ५ प्रेसमाथि बालेनको प्रहारः नयाँ सत्ता, पुरानै दमन
विचार
मेरो आत्मीय सम्बन्ध र जीवनका अनुभूति
मेरो आत्मीय सम्बन्ध र जीवनका अनुभूति NamiNews- नामीन्यूज
एक्स्प्रेस ‘वे’ को सरकारः गति होइन, गन्तव्यमा पुग्नु
एक्स्प्रेस ‘वे’ को सरकारः गति होइन, गन्तव्यमा पुग्नु विदुर कटुवाल
'नामी' ले दिएको पुनर्जन्म
'नामी' ले दिएको पुनर्जन्म प्रज्ज्वल घिमिरे
सूचना-प्रविधि
शाओमी नेपालको चाडपर्व लक्षित योजना यस्ताे छ
शाओमी नेपालको चाडपर्व लक्षित योजना यस्ताे छ NamiNews- नामीन्यूज
प्रियंका कार्कीको सहभागीतामा, मोटोरोला एज ७० फ्युजन बजारमा
प्रियंका कार्कीको सहभागीतामा, मोटोरोला एज ७० फ्युजन बजारमा NamiNews- नामीन्यूज
स्मार्ट सुविधासहित रेड्मी वाच-६ सिरिज सार्बजनिक
स्मार्ट सुविधासहित रेड्मी वाच-६ सिरिज सार्बजनिक NamiNews- नामीन्यूज
यो पनि
युनिकोडमा परिवर्तन गर्नुहोस्
युनिकोडमा परिवर्तन गर्नुहोस्
आजको विनिमयदर
आजको विनिमयदर
सुन-चाँदि
सुन-चाँदि
सेयर बजार
सेयर बजार
Contact Us

Sanchar Media Group Pvt. Ltd.

Lalitpur Metropolitan City-5, Nepal
URL: www.naminews.com
Post Box : No. 5052 , Kathmandu, Nepal
DOI Nepal Reg No. : 2780/2078-079

Marketing

Email: [email protected]
Contact Number: 977-01-5121231,9860007071

News

Email: [email protected]
Office No: 01-5121231,9860007071
Team
Narayan Rai Editor in Chief
Email: [email protected]
Nirman Chamling Rai Editor
Bidur Katuwal Executive Editor
© 2026 . All Rights Reserved. Site by: SoftNEP

SoftNEP News Alert

अख्तियार स्वतन्त्र निकाय भएकाले वाइडबडि छानबिनमा अहिलेसम्‍म कुनै किसिमको राजनीतिक दबाब आएको छैन।स्वतन्त्र ढंगले काम गरिरहेका छौ।
सदस्यता लिनुहोस्